Tuổi trẻ phải có ngờ

Trên chuyến bay từ Los Angeles đến Tucson, Tony ngồi cạnh 2 mẹ con người Mỹ nọ. Khi biết Tony đến từ Việt Nam, họ vui vẻ lắm, nói ngày xưa Việt Nam trong ý nghĩ của tụi tao là chiến tranh, bây giờ Việt Nam là quốc gia sản xuất. Bà mẹ nói tao thích quần áo Made in Vietnam vô cùng vì đường may sắc sảo. Thằng cu con chị ấy còn kéo cái đính Made in Vietnam ở phía sau cổ áo nó cho Tony coi. Rồi còn đòi mở áo của mẹ nó cho Tony coi nữa, nhưng mẹ nó mắc cỡ, chỉ nói là áo này cũng của Vietnam may. Hai mẹ con nói cười làm Tony tự hào quá, không ngờ những giọt mồ hôi của công nhân nước mình lại có thành quả rạng ngời như thế, được bạn bè quốc tế đón nhận hồ hởi đến thế.

Nếu bạn lạc vô các cửa hàng quần áo ở khu Times Square ở New York, bạn sẽ thấy người Mỹ tới mở ra coi, thấy Made In Vietnam bên trong quần áo là yên tâm, mua ngay. Việt Nam bây giờ là số 1 thế giới về may đẹp. Chính vì vậy mà từ vị trí ngang bằng với Mexico, chúng ta đã có bước nhảy vọt về lượng quần áo cung cấp cho nước Mỹ, doanh số từ 1 tỷ đô năm 2001 đến nay đã hơn 10 tỷ đô, chiếm hơn 11% thị phần. Tương lại khi có hiệp định TPP, xuất khẩu dệt may của chúng ta sang Mỹ sẽ kinh khủng nữa, vì thuế suất sẽ là 0% so với mức 17% bình quân như hiện nay. Khắp nơi trong ngành dệt may của thế giới, người ta râm ran về việc Việt Nam sẽ soán ngôi Trung Quốc thành quốc gia may cho người Mỹ mặc. Mà nào chỉ có người Mỹ, bao nhiêu người đến Mỹ du lịch học tập hàng năm, quà họ mua về nhiều nhất chính là quần áo.

"May cho người Mỹ mặc" là một câu slogan mà Tony vừa nghĩ ra, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam có thể sử dụng để quảng bá tại thị trường này. Hiện tại, Trung Quốc chiếm thị phần tới 37% tức khoảng 42 tỷ đô trong miếng bánh 115 tỷ đô la nhập khẩu quần áo của Mỹ hằng năm, nhưng tỷ lệ này đang giảm dần do dệt may Trung Quốc không còn cạnh tranh nữa. Rồi tương lai việc Việt Nam “may cho thế giới mặc- tailor the world” sẽ trở thành hiện thực. Năm 2014, kim ngạch xuất khẩu dệt may của nước ta đã đạt mức gần 25 tỷ đô.

Trên một chuyến bay khác đi Srilanka, Tony có quen 2 cô bạn cùng lớp tên Thu và Tuyết. Cả hai đi sang phụ trách quản lý chất lượng cho một nhà máy gia công lớn cho thương hiệu sang chảnh. Hai bạn kể, hai bạn tốt nghiệp ngành dệt may một trường cao đẳng nghề ở miền Trung. Lúc tập đoàn Nhật nọ tuyển QC (quality control), hai bạn dù tiếng Anh cũng bập bẹ thôi nhưng tự tin ứng tuyển. Hai bạn được họ tuyển vô vì chuyên môn về dệt nhuộm đã được học. Một bước phỏng vấn, hai bạn đã chui tọt vào ngay một tòa nhà cao tầng ở quận 1, Tp HCM làm việc trong ánh mắt ngỡ ngàng lẫn ghen tụy của bạn học cấp 3, nhiều đứa vô Sài Gòn học quản trị kinh doanh, thương mại, kinh tế, ngoại thương, ngoại ngữ…nhưng giờ vẫn thất nghiệp hoặc làm việc gì đó không liên quan đến chương trình học. Hai bạn vô phụ trách việc kiểm hàng trước khi xuất, theo dõi nhà máy may đúng theo mẫu đã gửi, duyệt thì hàng mới được đóng container. Theo chân mấy đồng nghiệp nước ngoài, nghề dạy nghề nên các bạn càng ngày càng giỏi. Để nâng cao trình độ, hai bạn quyết định bỏ cả chục triệu tức cả tháng lương vào học một khoa tiếng Anh bên British Council, đầu tư để bắt cá lớn. Sau 5 năm làm cho tập đoàn Nhật này, hai bạn xin nghỉ, nộp đơn cho các công ty Mỹ phụ trách thu mua cả mấy nhà máy ở Cambuchia. Giờ công ty cử bạn qua quản lý và đào tạo cho người Srilanka. Hai bạn nói lương tụi em là lương của người có nghề đó anh, làm ở Mỹ hay ở bất cứ đâu cũng như nhau vì tụi em di chuyển rất kinh khủng. Em sang Srilanka 2 tháng sau đó sẽ sang New York họp, rồi triển khai nhà máy ở Myanmar, đi lại như con thoi ở các nước công ty đặt gia công. Thu nhập tụi em cũng bằng anh làm bên Mỹ (họ tưởng Tony là Việt Kiều). Ước mơ hai bạn là sau mười năm làm thơ (ý nói làm thuê, hai bạn vẫn phát âm nặng), hai bạn sẽ về quơ (quê) ở Phú Yên mở một xí nghiệp may Lady Py-ja-ma để xuất khẩu (Tony nghe Lay-đi bi-gia-ma tưởng Sama bin la đen nên hết hồn). Tony tin rằng hai bạn hoàn toàn có thể thực hiện tốt giấc mơ của mình. Vì các bạn có vốn tích luỹ, có kiến thức được đào tạo bài bản, có kinh nghiệm làm việc tuyệt vời, có quan hệ quốc tế...chỉ còn chút may mắn và có đầu óc quản lý nữa là cất cánh.

Thực tế bây giờ, ở các tập đoàn thương mại lớn của nước ngoài đặt tại Việt Nam, phòng textile luôn đông nhân viên nhất. Nhiều văn phòng làm ca đêm để giao dịch với bên Mỹ, Canada. Vị trí phụ trách xuất khẩu mặt hàng này gọi là “garment merchandiser”, ngày xưa toàn dân kinh tế, ngoại thương, ngoại ngữ...vô làm, toàn mày mò nghề tự học. Bây giờ họ tuyển toàn dân tốt nghiệp trường dệt may, ví dụ như bộ môn dệt may khoa cơ khí ĐH Bách Khoa, cao đẳng dệt may Vinatex, ĐH dệt may công nghiệp Hà Nội, cao đẳng dệt Nam Định, các trường cao đẳng trung cấp nghề ở các tỉnh. Tiếng Anh các bạn này dù chỉ kha khá chút là nhận vô, đào tạo ngoại ngữ dù sao cũng dễ hơn đào tạo chuyên môn. Dù sao các bạn cũng đã 3-4 năm phân biệt dệt thoi dệt kim, sợi các loại, phối màu nhuộm vải, đường kim mũi chỉ, thực tế từng ngồi đạp máy may, từng cắt vải, từng vẽ mẫu trên máy tính ào ào nên nhận vô dễ làm việc lắm.

Ngành dệt may Việt Nam chưa bao giờ đứng trước một cơ hội lớn đến như vậy. Các bạn trẻ (nhất là bạn nữ) yêu thích thời trang nên suy nghĩ thật kỹ. Nếu đam mê, chúng ta nên học chính quy nghề này và học thêm cái tại chức Anh Văn, hay luyện IELTS trong các trung tâm trong suốt thời gian học, hoặc ý chí hơn thì tự học, thì tương lai các bạn đi Mỹ đi châu Âu đàm phán ký kết hợp đồng như đi chợ. Sau chục năm làm lương Mỹ ngay trên đất Việt, tích luỹ thành những "cô chủ nhỏ", dù là cái xưởng may mặc vài ba chục công nhân để bán nội địa cũng được. Vì gu ăn mặc mình sành quá, kinh nghiệm quốc tế quá nên đồ may ra nhìn sang ơi là sang. Nhãn hiệu dệt may Tuyết, dệt may Thu…trông quý phái như hàng hiệu ở Milan thì hỏi ai chịu cho nổi?

Như cái Thu nói với Tony lúc xuống sân bay ở Colombo khi được hỏi về lời khuyên với các bạn trẻ: “Trầu quâu tuổi trẻ là phải có ngờ”. Tony tưởng là nghi ngờ nên ngạc nhiên trợn tròn mắt bồ câu 2 mí. Mấy cổ mới nói, ý em là túi tré (tuổi trẻ) phải có ngờ nghiệp chuyên môn.

Tony liền đáp: “Rầu, rầu hiểu rầu. Thâu thâu làm liền. Phải có ngờ phải có ngờ”.

Nhưng mà nghĩ lại, mình đâu có còn là túi tré?

Read More

Lại một chuyện xoài xanh mắm ruốc

Tony chuẩn bị qua Singapore trị bệnh nên sáng nay ngồi ven hồ (hồ bơi biệt thự 12 tỷ) ôn lại vốn tiếng Anh y khoa. Xưa có hạc qua nhưng quên hết vì chỉ dùng tiếng Anh thương mại, tiếng Anh giao tiếp. Sợ vô bác sĩ hỏi gan mật tuyến tụy tuyến yên không trả lời được thì hổ danh Há Vợt.

Sẵn tiện thấy có giáo trình khá hay. Các bạn sinh viên chuyên ngành Y khoa, ngoại ngữ nên tải về, in ra và hạc (PHẢI rủ nhau hạc nhóm sẽ hiệu quả hơn là tự mình hạc, không có động cơ và kỷ luật, ngồi hạc 1 chút là buồn buồn chát chit hay nặn mụn thử đầm ngay).
http://www.mediafire.com/view/ho1vihfoh6l1h4z/Professional_English__in_Use_Medicine.pdf

Để Tony kể các bạn nghe chuyện này. Cách đây mấy năm, có 2 cô bạn tên A và B rất thân nhau ở trường Lý Tự Trọng Nha Trang, đều là CLB con dượng. Cả hai đều đậu cử nhân điều dưỡng ĐH Y khoa Tp HCM, và cử nhân điều dưỡng (hệ cao đẳng) của Cao Đẳng Y Tế Tỉnh. Bạn A gia đình có điều kiện nên vô Sài Gòn, bạn B nhà nghèo nên học ở tỉnh, buồn ghê lắm, nói con muốn vô Sài Gòn để có môi trường học tập tốt hơn. Gặp Tony ở bờ biển, bạn B ngồi ăn xoài chấm mắm ruốc mà khóc miết, nước mắt ướt cả lai láng rớt xuống chén mắm, Tony nhìn mắm ruốc mà tưởng mắm nêm. Tony nói thôi, con học đâu chẳng được, học là ở mình chứ không phải ở cái trường. Sang Ha Vợt mà không tự học thì cũng thất nghiệp như thường. Vì kiến thức bây giờ trường nào chả giống nhau, ăn thua là khả năng NHẬN THỨC để tự học của mỗi đứa. Nghe lời Tony, thế là bạn học chuyên môn rất tốt. Tiêm thuốc tên thuốc tên gốc thuốc bắt mạch thành thạo. Rồi tiếng Anh, bạn học rất chăm, tranh thủ đi hướng dẫn Tây du lịch ở Nha Trang để kiếm thêm tiền vào lúc rảnh rỗi. Rồi bạn bơi lội thể dục thể thao chạy bộ cả chục km nên cơ thể vô cùng khỏe mạnh. Tốt nghiệp xong, bạn qua Đức làm điều dưỡng viên cho bệnh viện dưỡng lão của Đức theo một chương trình xuất khẩu lao động, lương cũng thấp. Vì bạn phục vụ tốt quá, dễ thương quá nên mấy ông bà lão ở đó thương, tìm cách giữ lại. Giờ bạn làm ở một viện dưỡng lão tư nhân dành cho người giàu, lương 4000 Euro, bạn ăn ở hết 1500, còn dư 2500 tháng, tức hơn 50 triệu. Chưa kể con cái mấy ông bà già đó vô thấy chăm sóc cha mẹ họ tốt nên biếu thêm tiền. Bạn B cứ chiều chiều tan ca là vô uống cà phê Starbucks ở Berlin, ly Mocha Ice Blended giá tới 6 Euro trước mặt. Bạn cũng ngồi khóc vì nhớ nhà, bèn lấy Iphone 6Plus ra chat facetime với cha mẹ ở quê liền. Tranh thủ nghỉ phép là đi hết mấy chục nước châu Âu coi cho đã con mắt. Post cảnh đồng hoa tu lip, oải hương, sông Seine sông Thames sông Danupe, ...lên FB bạn bè nói ghen tụy quá. Ghen tụy sao không học không tập thể dục không đi làm thêm đi?

Còn cô bạn A thì tốt nghiệp lèo tèo, chuyên môn trung bình, tiếng Anh không biết, nhờ cha mẹ xin mãi vô được một bệnh viện lớn của Sài Gòn, lương đâu 4-5 triệu. Nghỉ lễ là bạn A về Nha Trang, cũng ra bãi biển ngồi, ăn xoài chấm mắm ruốc, khóc vang dội một góc bể. Nói đời sao khổ. Rồi post lên FB than trời, trách đất, trách trường ĐH, trách trường cấp 3, trách cha mẹ sao không giàu có, trách thằng bồ sao không phải là Tèo Đô la…

Đấy. Các bạn thấy đấy. Học đâu chẳng được. Giỏi dở DO MÌNH. Thanh niên mà có ngoại ngữ, có thể lực, có trí lực thì nó khác ngay, kiếm tiền quốc tế nó khác ngay. Các bạn phải nhà có điều kiện thì tận dụng ngay, PHẢI đi học, có tiền qua Philippine học luôn, ít hơn thì lên British Council, Việt Mỹ, ILA, Clever Learn, Equest, Wall Street, Appollo...HỌC LÀ MÌNH HỌC, không phải TRUNG TÂM HỌC nên cần gì TRUNG TÂM LỚN. Muốn thành A hay B trong câu chuyện trên? Cứ đâu phải vô Sài Gòn, Hà Nội là thành danh? Không có tiền thì học trên mạng, học nhóm. Mọi con đường đều tới La Mã. Mọi nỗ lực đều có kết quả. Tony có học trung tâm ngày nào đâu mà nói tiếng Anh cũng lưu loát vậy? Ăn thua là tự mình, 100% tại mình. Muốn học trung tâm mà không có tiền thì đi giữ xe, bưng bê làm này làm nọ...có tiền mà học, mà chơi.

Không biết nói tiếng Anh là DO MÌNH làm biếng, không có động cơ. Không có chuyện không có khiếu hay phương pháp gì cả. Phương pháp thì người ta chỉ rồi, trên mạng có đầy sao không search? Search rồi sao vẫn không chịu nghe theo, không làm theo? Ở các nước bắt buộc học tiếng Anh như Sing, Phi, Ấn, Hồng Công…chưa có học sinh nào bỏ học vì học tiếng Anh không được. Và ngôn ngữ mẹ đẻ của họ vẫn lưu loát như thường. Các nước châu Âu, việc nói 3 ngôn ngữ lưu loát ví dụ như người Bỉ, họ biết tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Đức, tiếng Hà Lan...là điều dĩ nhiên. Đầu mình chỉ sử dụng có 5% dung lượng bộ não, cứ học thêm học thêm.Tập luyện tập luyện. Đọc sách đọc sách. Làm thêm làm thêm. Va chạm va chạm. Đi đi đi. Chơi chơi chơi. Khí thế vô nào...

Làm biếng thì đời khổ ráng chịu chứ trách móc tự ti làm gì. Cứ giỏi giang lên thì khắc sẽ hất mặt lên trời. Trước khổ, sau sướng.

Read More

Một đời người, một đời kem

Nhiều bạn trẻ muốn có được đầu óc phóng khoáng và tư duy làm ăn lớn để sở hữu những tập đoàn này nọ, nhưng vẫn bị bệnh toán lớp 1, chỉ nghĩ có vài đồng trước mắt. Lương bên này 5 triệu có chỗ trả 5 triệu rưỡi lập tức nói dối bị bệnh nghỉ ngay để sang đầu quân. Vay mượn vài ba triệu rồi biến mất. Đi mua món hàng, cô bán hàng thối thừa 50 ngàn nhưng ỉm luôn, vội vàng chạy xe đi về trong lòng vui sướng. Bất chấp tối nay, cô bán hàng tội nghiệp kia khóc sưng mắt vì bị chủ trừ lương.

Nhiều bạn còn trẻ nhưng lại bảo thủ, không dám thử cái mới dù chỉ là 1 món ăn khác với mẹ nấu hàng ngày. Không dám đi đâu, thậm chí có bạn nói "đi du học về cũng vậy". Cứ như anh bán kem trong cuốn nhà giả kim, lúc cuối đời mới nhớ là "thời thanh niên mình cũng từng có ước mơ đi đây đi đó, làm cái này cái kia" nhưng ước mơ không thành vì anh đã do dự. Một cây kem giá vốn 5000 đồng, anh bán 10,000 đồng, lãi gấp đôi. Ngày may mắn nhất anh lãi 500 ngàn, max 1 tháng anh được 15 triệu và anh nghĩ đó là một số tiền khổng lồ. Rồi đến lúc chết đi, lời trăn trối cuối cùng là "hôm nay kem bán có hết không, coi chừng chảy nước". Nói rồi nhắm mắt xuôi tay với thùng kem bên cạnh, chép miệng tiếc rẻ vì mọi ước mơ tuổi thanh xuân đã bị mấy đồng lãi từ thùng kem đè bẹp.

Trải nghiệm trong đời ư? Nếu hỏi về nỗi lo lắng mất ăn mất ngủ nhất của anh là gì, anh sẽ chia sẻ đó là những lần bán ế cả thùng kem trị giá 1 triệu đồng, tức 50 USD. Anh không hề biết đó chỉ là tiền thanh toán cho một buổi cà phê của những người dám đi đến Kim Tự Tháp.

Anh không hề biết có những người y chang anh về cấu trúc sinh học cơ thể nhưng hiểu biết nhiều thứ về thế giới Họ làm chỉ vài phút bằng anh bán cả năm trời. Đơn giản là người ta dám đi vượt sa mạc đế đến Kim Tự Tháp tìm kiếm kho báu, còn anh thì ở mãi trong cái confort zone, safe zone (vùng an toàn sung sướng) của mình. Rồi người ta trải nghiệm, học thêm cái mới, nạp vào cái mới trên đường đi. Như cái máy tinh để bàn, phần cứng màn hình CPU trông bên ngoài y chang như nhau, nhưng dung lượng bộ nhớ và phần mềm khác nhau nên tốc độ xử lý khác nhau, ra kết quả khác nhau.

Vấn đề là nhiều bạn ước mơ thì lớn nhưng không nghĩ lớn, không chịu action, không sẵn sàng format lại toàn bộ để cài phần mềm mới. Không chịu nâng cấp thanh ram lên chạy nhanh hơn, nâng cấp ổ chứa nhiều dữ liệu hơn. Cái gì cũng Vũ Như Cẩn, Nguyễn Y Vân (vẫn như cũ, vẫn y nguyên). Ngôn ngữ phây bây giờ, người ta nói là Cẩn Vũ, Vân Nguyễn.

Có bạn bảo tôi bán kem cả đời có sao, miễn là thú vị, hạnh phúc. Ừ thì cũng có sao, nếu bạn không có ước mơ gì cao xa như đã nói ở đầu bài. Bạn muốn làm chủ những tập đoàn khổng lồ nhưng không chịu từ bỏ tiền lãi bán kem hàng ngày thì mọi ước mơ chỉ mãi là mơ ước.

(bài này các bạn chưa đọc tác phẩm Nhà Giả Kim sẽ khó hiểu hết nội dung truyền tải).

Read More

Pha chế cà phơ

Ngày xưa, lúc vừa ra trường, trong thời gian đi làm việc ở tập đoàn Nhật, Tony có tranh thủ đi học rất nhiều chứng chỉ nghề (học vào cuối tuần, thậm chí lấy hết phép năm để đi học). Vì yêu thích ngành ăn uống nên Tony có tham dự 2 khóa, một đào tạo Barista (nhân viên pha chế cà phê), và đào tạo phụ bếp Âu. Với chứng chỉ này và tiếng Anh tốt, mình có thể đi làm thêm ở bất cứ thành phố lớn nào. Chỉ cần có 1 trường nào đó cho mình 1/2 học phí là tự tin lên đường. Nhưng sau đó thì phải khởi nghiệp nên giấc mơ du học đành gác lại mãi đến 2008 mới thực hiện.

Tuy nhiên, có 3 bạn trong nhà trọ cũng bắt chước Tony đi học nghề, sau đó đi du học với số tiền tích lũy vài chục triệu sau 2 năm đi làm (đủ để học phí 1 kỳ, qua đó xin làm thêm). Cả 3 đều đã trở về nước sau khi có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ và 1 bạn khởi nghiệp với doanh nghiệp cơ khí, 2 bạn đi dạy trong trường ĐH. Họ lâu lâu vẫn cám ơn Tony với quyết định học nghề ngày xưa.

Các trường nghề nên mở lớp dạy pha chế cà phê/nấu ăn vào buổi trưa cho nhân viên công sở. Và thêm vài lớp cuối tuần hay buổi tối nữa.

Phải có một cái nghề, chứ quản trị kinh doanh thì khó xin việc lắm. Mới 18 tuổi biết gì mà quản người khác, trị người khác. Bản thân mình chưa quản chưa trị được nữa là. Còn ngửa tay xin tiền cha mẹ mà ở đó tư vấn tư duy chiến lược, sắp xếp nguồn nhân lực, phong cách lãnh đạo, tầm nhìn, giá trị cốt trị lõi, lưu vốn lưu kim,...Học không hiểu gì cả đâu. Quản trị kinh doanh chỉ hiểu được khi có kinh nghiệm, nên MBA nước ngoài nó bắt phải 2 năm đi làm là vì vậy, và nhận tốt nghiệp bất cứ ngành nào, chỉ cần bổ sung vài môn. Trở thành nhà kỹ trị là điều tuyệt vời nhất (tức 18 tuổi học kỹ thuật, học những cái gì khó), 22-23 tuổi học quản lý. Hiếm ai tốt nghiệp quản trị kinh doanh xong đi học kỹ sư được.

Nên có một cái nghề trong tay, càng kỹ thuật càng tốt. Lỡ học cái quản trị kinh doanh mơ hồ thì phải đi học thêm 1 cái nghề nào đó để có thể tự sinh sống được.

Bạn bè mình chỉ học để trở thành CEO chỉ tay 5 ngón cho sướng thì mình cứ đi học thêm nghề pha cà phê, lăn lộn làm thêm. Rồi chục năm nữa, các ứng viên CEO đó sẽ đến chuỗi cà phê do mình làm chủ nộp hồ sơ xin việc. Mình có việc thì cho, không thì mời họ ly cà phê chứ cũng tội nghiệp.

Read More